Rusko prijateljstvo nije prepreka za špijunažu

Prijateljstvo Rusije i Turske puno je padova i uspona, praćeno incidentima različite vrste. Njihova saradnja doživjela je puni izazov nakon što su ruske vojne snage, na poziv Asada, intervenisale u sirijkom sukobu stavljajući se na stranu Asada i vladinih snaga. Razumljivo je da Turska ima svoje interese u tom sukobu koji su ozbiljan izazov za nacionalnu sigurnosnu strategiju Turske.

Hronološki, nakon ruske intervencije bilo je incidenata između ove dvije zemlje koji su bili na granici oružanog sukoba. Rusko avio dejstvo po turskim vojnim snagama i snagama turskih saveznika na teritoriji Sirije, rušenje ruskog vojnog aviona od strane turskih oružanih snaga, te špijunske afere Rusije na teritoriji Turske. Najnovija je hapšenje ruskih špijuna, koji su imali akreditacije ruske novinske agencije NTV, koji su bili u akciji tajnog nadzora i snimanja fabrike za proizvodnju dronova. U međuvremenu je otkriven i identitet uhapšenih. U pitanju su reporter ruskog NTV-a Aleksej Petruško i snimatelj Ivan Malyshkin. Oni su zatečeni u blizini zgrade u kojoj se nalazi firma Baykar Savunma, specijalizovana za proizvodnju bespilotnih vojnih letjelica. Vlasti su saopštile da su dvojica ruskih državljana uhapšena zbog snimanja bez dozvole u blizini centra za istraživanje i razvoj bespilotnih letjelica, gdje je zabranjeno fotografisati i snimati. Ovo je posljednja u nizu ruskih operacija špijunaže u Turskoj. Samo nekoliko mjeseci ranije, tačnije u oktobru 2020. godine, Turska je tvrdila da je uhapsila ruske špijune, uključujući zamjenika generalnog direktora Bosphorus Gaz korporacije, Emele Oztürke i još pet osoba.

Pored navedenog ove dvije zemlje imale su i projekte saradnje, prije svega treba izdvojiti dva važna projekta, a to su: Turska je kupila raketni sistem S400 od Rusije i rusko-turska saradnja u regiji Nagorno-Karabah. Posebnu pozornost svjetske javnosti izazvala je kupovina ruskog raketnog sistema S400, jer je ovo prvi slučaj zabilježen u istoriji NATO-a da jedna zemlja članica NATO-a kupuje rusko oružje. Iako se NATO protivio, posebno SAD, do nabavke i operacionalizacije S400 je ipak došlo.

Treba napomenuti da je SAD prethodno odbile da prodaju raketni sistem Patriot Turskoj. Druga značajna saradnja je region Nagorno-Karabah, obje strane su na neki način bile uključene u sukob Armenije i Azerbejdžana oko ove sporne regije. Zapravo, podrška Turske Azerbejdžanu, posebno ona tehnička, dovela je do jačih špijunskih aktivnosti Rusije na teritoriji Turske. Tokom najnovijeg sukoba Armenije i Azerbejdžana oko regiona Nagorno-Karabah demonstriran je potpuno novi pristup bojnom polju i vođenju operacija. Visoko tehnološka ostvarenja, digitalizacija i vizualizacija bojnog polja donijela je značajne promjene u svim aspektima taktičke borbe.

Upravo je Azerbejdžan tako nešto demonstrirao zahvaljujući Turskim bespilotnim letjelicama i na taj način izvojevao pobjedu protiv armenskih snaga. Na kraju je Armenija bila primorana prihvatiti uslove primirja koje je diktirao Azerbejdžan, a Rusije se pojavila kao garant provedbe istog. Zašto je ovaj sukob bitan sa aspekta rusko-turskih odnosa? Sa pravom se može reći iz više važnih razloga. Naravno da je Rusija znala za tursku pomoć Azerbejdžanu i onako diplomatski zažmirila do određenog trenutka, taj trenutak je došao nakon što je Azerbejdžan ostvario ključnu prednost za prekid sukoba, a istovremeno je Rusija spasila Armeniju težeg poraza i zadržala svoje prisustvo u regiji. Rusija ima svoju vojnu bazu u blizini armenskog glavnog grada. Turska je dio monitoring snaga u Nagorno-Karabahu bez obzira na snažno protivljenje Armenije. Rusija je na djelu mogla da vidi turska tehnološka dostignuća u modernom pristupu bojnom polju, što je izazvalo posebnu pažnju. Naime, turske bespilotne letjelice su stavljene rame uz rame sa najsavremenijim dostignućima u proizvodnji istih koje imaju Izrael i SAD. Tako da bez obzira na prijateljstvo, Rusiji nije smetalo da se špijunske aktivnosti pojačaju i inteziviraju kako bi se došlo do podataka koji su bitne za rusku obavještajnu zajednicu. Jer i pored saradnje, Rusija želi da ima sve karte u svojim rukama i da bude tehnološki dominantnija od Turske, kako bi u određenom trenutku svojih potreba mogla da diriguje uslovima saradnje i “prijateljstva”. Nije to nikakvo iznenađenje, ovo je tipično ponašanje za Rusiju, uvijek su špijunirali svoje prijatelje, sjetimo se samo vojnih intervencija u zemljama Varšavskog pakta tokom ere hladnog rata. Ono što je mnogo važnije, a odnosi se na inteziviranje ruskih akcija usmjerenih na ostvarivanje vanjsko-političkih ciljeva. Tu Rusija pokazuje agresivnost koja do sad nije bila na tako visokom nivou. Jednostavno, ne bira ni mjesto ni sredstva da realizuje ciljeve. Tu su uključene ruske obavještajne snage, mediji i privatne sigirnosne agencije, Ne preza se od vojnih intervencija, izazivanja nemira, organizacije prevrata ( primjer Crna Gora), direktnih ubistava u zemlji i van nje. Takva agresivnost je nešto novo u razvoju i unapređenju “ruskih prijateljskih odnosa”.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *