DA LI RUSKA “FABRIKA TROLOVA” IMA ODJELJENJE U BOSNI I HERCEGOVINI?

Hakeri, lažne vijesti i trolovi predstavljaju novu strategiju širenja ruskog malignog uticaja koji je sve više evidentan i u Bosni i Hercegovini.

Fabrika trolova je najčešći naziv za tajnu organizaciju u Rusiji, koja je formirana s ciljem manipulacije putem interneta. Korištenjem lažnih identiteta koji utiču na javno mnijenje putem online foruma s komentarima po želji ruske vlade. Trolovi se u Rusiji pojavlju 2003. godine a prepoznatljivi su po pisanju hvalospjeva o ruskoj vladi i širenju propagande Kremlja.

Ruski trolovi posljednjih godina veoma su aktivni na području Balkana pa tako i Bosne i Hercegovine čemu svjedoči veliki broj neosnovanih i netačnih informacija koje objavljuju preko lažnih profila i internet stranica. Posljednji primjeri njihovih aktivnosti prvenstveno se tiču pandemije koronavirusa, a kontinuirano rade na širenju agende Kremlja.

Rusija se oduvijek bavila propagandom, a posljednjih godina “kampanja trolovima” je uzela maha, usljed čega je za te potrebe zaposleno hiljadama ljudi.

Kada je Bosna i Hercegovina u pitanju, ruski trolovi imaju za cilj njeno odvlačenje od proklamovanog puta u Evropsku uniju, te uvlačenje u rusku interesnu sferu. Najčešća oglašavanja ruskih organizacija se vrše preko Facebooka, Googla, Twittera, te ruskih mreža LiveJournal i VKontakt. Društvena mreža Facebook je otkrila kako postoji preko 150 miliona korisnika ove mreže i Instagrama, koji su vidjeli sadržaje kreirane od strane ruskih lažnih računa i robota.

Profili na društvenim mrežama kao što su: Webtribune, Podrška Vladimiru Putinu, Rusija DANAS, Srpsko-rusko prijateljstvo, Moja Rusija, Ruski za sve Sarajevo, Andrićgrad, Ruski kulturni centar “Ruski mir” Banjaluka neosporno su pod kontrolom ruskih trolova sa zadatkom širenja ruskog malignog uticaja u Bosni i Hercegovini.

Ruski trolovi u akciji u BiH

Ruski hakeri su u Francuskoj napali Emanuela Makrona koji je bio glavni oponent Marine Le Pen, liderke krajnje desnice koja insistira na ukidanju sankcija Rusiji. Pored toga, ruski hakeri su napali i njemačku kancelarku Angelu Merkel, u Italiji je došlo do napada na Ministarstvo inostranih poslova i Oružane snage dok su u Norveškoj ukrali identitet policijskih službenika. Ruske napade su prijavile i SAD, Turska, Estonija, Litvanija, Ukrajina, Poljska, Gruzija, Češka, Finska, Bugarska i Švedska.

Nakon što je srušen avion “Malezija airlinesa” iznad Donjecka 2014. godine, sumnje Zapada su se usmjerile na ruske rakete, što je četiri godine kasnije potvrdila međunarodna istraživačka ekipa. Interesantna je činjenica kako je samo tri dana nakon pada aviona MH17, Twitter označio neobično veliku aktivnost nepoznatog ruskog entiteta koji je preplavio društvene mreže sa preko 110.000 twittova s idejom udaljavanja odgovornosti od moskovskih zvaničnika. Kasnije je ustanovljeno kako su twittovi dolazili iz Sankt Peterburga, odnosno ureda Agencije za internetska istraživanja.

Djelovanje ruskih trolova u Evropi najprije je uočeno kroz širenje lažnih informacija o nepotrebnosti vakcinisanja, nakon čega je naglo došlo do širenja epidemije ospica uz smrtni epilog oko stotinu ljudi, a inficirano je njih više od 82.000. Ruski trolovi su se infiltrirali u aktivacijske grupe na internetu i krenuli sa kampanjom ubjeđivanja evropske javnosti kako ne trebaju vakcinisati djecu.

“Tramp kao tajfun počeo da gasi programe Bila Gejtsa”, “Sve je ovo vještačko, vakcine uvoziti iz Rusije evo i zašto”, “Dokazano još 2012. – vakcina protiv koronavirusa nepouzdana” samo su neki od uznemirujućih i potpuno netačnih naslova koje plasiraju ruski trolovi na društvenim mrežama.
Mediji izvještavaju kako su ruski trolovi širenjem kampanja dezinformacija odigrali veliku ulogu u razvoju globalne zdravstvene krize izazvane pandemijom koronavirusa u svijetu.

Sajber ratovanje ima podršku Rusije

Slučajno ili ne, u tokom borbe između vladinih snaga i proruskih separatista na istoku Ukrajine 2015. i 2016. godine, u ovoj zemlji se dogodila jedna od najgorih epidemija ospica, tada je evidentirano smanjeno vakcinisanje.

Pored Ukrajine, vakcinisanje je opalo posebno u istočnoj i jugoistočnoj Evropi i to u Gruziji, Srbiji, Ruminiji, Moldaviji, Kazahstanu, Kirgistanu i Bosni i Hercegovini.

Ruski trolovi rade na povećanju nepovjerenja u farmaceutske kompanije

Centrala ruskih trolova se nalazi u četvorospratnoj mermernoj zgradi u ulici Savuškina 55 u Sank Peterburgu, a postoje indicije da svoje odjeljenje imaju i u Bosni i Hercegovini. Njihov cilj je jasan: internet preplaviti porukama koje glorifikuju viziju Rusije i predsjednika Vladimira Putina.

Mediji su nedavno prenijeli slučaj Ljudmile Savčuk koja je radila u sankpeterburgškoj “fabrici trolova”.

Ljudmila Savčuk radila u ruskoj “fabrici trolova”

U intervjuu za medije Savčuk je opisala kako trolovi imaju po više naloga na društvenim mrežama pod različitim nadimcima. Svaki bot dnevno ispiše 160 poruka na blogovima tokom 12-časovne smjene. Oni su zasipali ruske i zapadne portale iskrivljenim predstavama i proputinovskim komentarima na vijesti, za što su unaprijed dobili uputstva kakva osjećanja da pobuđuju kod javnosti.

Trol fabrika u ulici Savuškina 55 u Sankt Peterburgu

“Internet Research” naziv je kompanije koja zapošljava ruske trolove. Prema navodima novinara iz Sankt Peterburga Andreja Sošnikova, u ovoj kompaniji radi preko 400 ljudi među kojima je bio veliki broj onih koji dobro poznaju engleski jezik.

U zemljama regiona botovi su se organizovali prvenstveno preko desničarskih političkih partija, dok su njihove aktivnosti finansirane iz Rusije.

Pored toga, značajan je broj informacija ruskih trolova na društvenim mrežama koji vrše uticaj na bosanskohercegovačku javnost.
Kao odgovor na širenje dezinformacija, Facebook je proteklog mjeseca ugasio oko stotinu naloga s objavama na srpskom, bosanskom i mađarskom jeziku porijeklom iz Rusije, čiji je cilj bio manipulisanje javnošću. Stranice, nalozi i grupe uklonjeni su zbog kršenja politike Facebooka, a protiv aktivnog vanjskog i unutrašnjeg uplitanja u BiH, Mađarskoj i Srbiji. Kako su prenijeli zvaničnici Facebooka, uklonjeno je 46 ruskih stranica, 91 Facebook nalog, dvije grupe i jedan nalog na Instagramu “zbog stranog kršenja politike protiv stranog uplitanja koje podrazumijeva koordinisano neautentično ponašanje u ime nekog stranog subjekta”. Prema istrazi koju je sproveo Facebook, aktivnosti na nalozima i grupama dovodile su se u vezu sa osobama u Rusiji, Donbasu, te sa dvije medijske kuće na Krimu i to NewsFront i SouthFront. Jedna od mreža je bila dovedena u vezu sa zaposlenima u medijskom servisu Sputnik.

Putinovi savremeni špijuni umnožavaju akcije sajber špijunaže, informatičkog piratstva, dezinformacija, te miješanja u političke i društevne događaje u Bosni i Hercegovini. Senzacionalističke vijesti, teorije zavjere i druge oblike lažnih političkih vijesti i dezinformacija šire se putem RT.com, Sputnik.com, Rg.ru i drugih medija koji se prevode na jezike naroda u BiH.